<مبارزه با روش‌های دیگر 2 دوشنبه ۳ مرداد ۸۴

بخش دوم مصاحبه با دکتر جین شارپ، استاد ارشد در موسسه آلبرت انیشتین در کمبریج ماساچوست و نویسینده کتاب‌هایی مثل از دیکتاتوری تا دموکراسی، دفاع مبتنی بر اشخاص غیر نظامی، قدرت اجتماعی و آزادی سیاسی و .... است. (برای مطالعه بخش اول این مصاحبه و معرفی مختصری از دکتر شارپ بخش اول این مصاحبه راببینید).

-------------

س: در کجا‌ تئوری‌هایتان را در عمل دیدید؟
شارپ: خیلی از این تئوری‌ها را خود ما بصورت راه‌های ساده وقتی دانشجو بودیم انجام می‌دادیم؛ مثلا بست نشستن در سالن نهار در کلمبوس اهیو. من در استونیا؛ لاتویا و لیتوانیا وقتی‌که دولت‌های جدایی‌طلب آنها سعی در جدایی از اتحاد جماهیر شوروی داشتند حضور داشتم و با دولتمردان هر سه کشور دیدار کردم، در هر سه مورد این دولتمردان از کتابی از من با اسم "دفاع مبتنی بر شهروندان" بعنوان مرجع استفاده کرده بودند. در میدان تیانمن نیز به همراه یک دوست حضور داشتم.

س: به نظرتان چه مشکلی در تیان من وجود داشت؟
شارپ: مشکل این بود که هیچ برنامه و استراتژی وجود نداشت. کم و بیش حرکت بصورت حادثه‌ای اتفاق افتاد و بعد پشتیبانی زیادی پیدا کرد! مردم به سرعت وارد صحنه شدند ولی وقتی مردم عادی وارد صحنه شدند هسته اصلی و رهبری حرکت تقریبا از جمع خارج شده‌بودند. حتی بعد از تصمیم رهبران حرکت بر تخلیه میدان، مردم عادی تصمیم گرفتند بمانند چون هیچ‌گاه در گذشته فرصت اعتراض نداشتند ولی در عین حال هیچ برنامه‌ای نیز برای اعتراض نداشتند.
در عین حال آن‌ها واقف به اهمیت جلب حمایت از داخل سیستم نبودند. از گوشه و کنار شنیده شد که کارمندان غیر نظامی دولت از پنجره‌ برای افرادی که مقاومت می‌کردند پول می‌ریختند؛ ولی همین کارمندان اعتصاب نکردند. حتی گزارش‌هایی هم وجود داشت که بعضی از سربازان از شلیک به سمت تظاهر‌کنندگان سر باز می‌زدند. اگر چنین اتفاقات و نافرمانی‌های مدنی در سطح وسیع‌تر افتاده بود، موفقیت حرکت دور از دسترس نبود.
آن شب آنجا بودم، تازه شام خورده بودیم و داشتیم به سمت هتل در آن سوی میدان تیان من می رفتیم که تانک‌ها و نیروها وارد میدان شدند. در ابتدا قصد داشتیم که در گوشه‌ای مخفی شویم تا ببینیم چه اتفاقی می‌افتد، ولی گروهی از مردم محلی چینی ما را به سرعت از آنجا خارج کردند. فکر کنم همین باعث زنده ماندن ما شد. تعداد زیادی در آن شب کشته شدند، واقعا خیلی فاجعه بدی بود.

س: چگونه "از دیکتاتوری تا دموکراسی" به وجود آمد؟
شارپ: این کتابچه در ابتدا در سال 1983 به درخواست یک دموکرات تبعیدی اهل برمه که در بانکوک زندگی می‌کرد و یک خبرنامه تبعید را ویراستاری می‌کرد نوشته شد. بعضی ار مطالعات گذشته‌ام مثل نقاط ضعف دیکتاتوری‌ها و دستمایه قدرت محور این کتابچه شد.
کتابچه فقط به زبان برومه‌ای نوشته شد؛ ولی با وجود اینکه من بطور غیر قانونی چند بار در برومه حضور پیدا کرده بودم، ولی چیز زیادی درباره برومه نمی‌دانستم. وقتی راجع به کشوری که زیاد راجع به ‌آن نمی‌دانید می‌نویسید باید براستی مراقب باشید؛ چون ممکن است همه چیز را خراب کنید!

س: این کتابچه به روسی؛ فارسی؛ چینی؛ عربی و بسیاری از زبان‌های دیگر ترجمه شده؛ آیا شما این ترجمه‌ها را سازمان داده‌اید؟
شارپ: بیشتر آن‌ها حاصل در‌خواست‌هایی از فعالان درون این کشورها بوده‌اند. البته ترجمه چنین مباحثی گاهی می‌تواند خطرناک باشد، که باید به ‌آن توجه کرد. ممکن است مترجمان دقیقا متوجه پدیده مورد بحث نشوند، واژه معادل در زبان خودشان را ندادند شاید چون آن واژه خاص در زبان آن‌ها اصلا وجود ندارد!

س: نظر شما در مورد پتانسیل استفاده از این روش مبارزه [بی‌خشونت] بعنوان یک سیاست خارجی دولت آمریکا چیست؟
شارپ: این‌کار بسیار خطرناک است. کاری که از دست دولت بر می‌آید تامین بودجه است که متاسفانه این‌کار را نمی‌کند.

س: رییس انستیتو آلبرت اینشتین، رابرت هلوی (Robert Helvey)، کارگاهی در بوداپست برای دانش‌آموزان صرب قبل از خلع قدرت اسلوبودان میلوشویچ برگزار کرد. چه مکان‌های دیگری چنین کارگاه‌هایی برگزار کرده‌اید؟
شارپ: سه سال پیش یکی از همین کار‌گاه‌ها برای فعالان روسیه‌سفید برگزار کردم که البته مجبور به برگزاری آن در ویلنوس در لیتوانی شدم. دوره‌های کوتاهی برای تبعیدی‌های کوبایی در میامی داشتیم و همینطور برای ونزوئلایی‌ها و فعالان زیمبابوه نیز چنین دوره‌هایی برگزار کرده‌ایم.

س: در کتاب شما فصلی به اسم جوجیتسوی سیاسی وجود دارد؛ که در آن خشونتی که رژیم علیه حرکات بی‌خشونت استفاده کرده، با حرکتی سیاسی به سمت خود وی بازگشت داده می‌شود و باعث حمایت عمیق‌تر و بیشتر مردم می‌شود.
شارپ: وقتی من شروع به مطالعه در این زمینه کردم، به این فکر کردم که:"خوب این ممکن است برای هندی‌ها مفید باشد، چون بیشتر آن‌ها هندو هستند و به تناسخ اعتقاد دارند. پس برای آن‌ها فرق نمی‌کند اگر کشته شوند." ولی با نگاهی به انقلاب 1905 روسیه می‌بینیم که وضعیت کاملا مشابه است. جوجیتسوی سیاسی اگر مردم بترسند؛ ندادند که چه باید بکنند یا اگر متوجه نشوند که برای حفظ موضع خود باید کمی ریسک کنند موثر نخواهد‌بود. مبارزات چریکی تلفات بسیار زیادی برای مردم عادی به بار می‌آورد ولی چه‌گوارا مبارزه را بخاطر تلفات ترک نکرد. در آیین و قواعد جنگ چیز مشابهی موجود است، ولی در جنبش‌های "بدون‌خشونت" می‌گویند اگر شما کشته شوید جنبش بدون خشونت شکست خورده‌است. بعضی‌ها بدون اینکه درک کنند که چه باید بکنند به سمت استفاده از خشونت می‌روند.

س: البته تمام حرکات بدون خشونت لزوما دموکراسی ایجاد نمی‌کنند. انقلاب 1979 ایران تا حدود زیادی بدون خشونت بود.
شارپ: کاملا درست است، ولی آنها هیچ برنامه‌ی جایگزینی نداشتند. هر گروهی از مردم، عقیده متفاوتی برای اینکه چه حکومتی باید جایگزین شود داشت.
درحال حاضر ما کتابچه‌ای در زمینه ضد کودتا داریم برای اینکه چگونه جلوی تصرف قدرت را بگیریم و از ضبط آن توسط گروهی جلوگیری کنیم. زمان بعد از یک مبارزه موفق بدون خشونت بسیار خطرناک و حیاتی است.
کار ما اثر بسیار مهمی در ایران داشته؛ البته متاسفانه هنوز حرکتی کاملا موفقیت‌آمیز نداشته‌است. "از دیکتاتوری تا دموکراسی" به فارسی در وب‌سایت ما موجود است و ترجمه آن کاملا در داخل ایران انجام شده است. این کار خطرناکی است، ولی مردم به اندازه کافی شجاع بودند که این‌کار را انجام دهند؛ البته هنوز این کتابچه بصورت غیر‌قانونی در ایران توزیع و تکثیر می‌شود. دانش این موضوع در ایران وجود دارد و حتی در تاریخ گذشته ایران هم چنین حرکاتی وجود داشته مثل انقلاب مشروطه در سال 1906 و البته در انقلاب مردم علیه شاه که همین دلایل تاریخی امکان موفقیت این حرکات را در ایران بیشتر می‌کند.

س: آیا هیچ دیدگاه جدیدی بر پایه از‌هم‌پاشیدن دولت‌ها با حرکات بی‌خشونت اخیر در ذهن شما بوجود آمده است؟
شارپ: فکر کنم اینکه این تکنیک بعنوان چیزی قابل یادگیری شناخته شده و اینکه دانش درباره آن می‌تواند به مشارکت گذاشته شود تا تلاش‌های بعدی در این زمینه موثرتر و کار‌آمدتر از قبل باشند و فکر کنم این دلیلی است که این کتابچه همچنان در حال گردش و گسترش است.

---------------------

پانوشت: از جادی عزیز و دیگر دوستان انجمن بدون مرز برای کمک و راهنمایی‌هایشان تشکر می‌کنم.

مراجع و لینک‌های مرتبط:

اصل مقاله War by other means
Nonviolent resistance دائره‌المعارف ویکی‌پدیا.
انستیتو آلبرت اینشتین (The Albert Einstein Institution)
Waging Nonviolent Struggle
GENE SHARP A Biographical Profile
-----------
From Dictatorship to Democracy (PDF)
از دیکتاتوری تا دموکراسی متن کامل بعلاوه 198 روش مبارزه بدون خشونت (با ترجمه جادی).

آلیوس ماکسیموس :: July 25, 2005 :: بی‌خشونت

نشانی دنبالک (Trackback) برای این مطلب:
http://www.fanusian.COM/cgi-bin/mt/mt-tb.cgi/112

مطالب دیگر در زمینه بی‌خشونت

نگاه - نگاشته شده در دوشنبه ۳۱ مرداد ۸۴ به قلم:: آلیوس ماکسیموس
آموزش اجتناب از مواد مخدر و خشونت در مدارس توسط افسران موسقیدان - نگاشته شده در چهارشنبه ۲۶ مرداد ۸۴ به قلم:: لرد کاوی
راهی طولانی نه یک شَبِه، برای کاهش خشونت - نگاشته شده در چهارشنبه ۱۲ مرداد ۸۴ به قلم:: لرد کاوی
نقدی بر تحلیل مهدی کاظمی - نگاشته شده در سه شنبه ۱۱ مرداد ۸۴ به قلم:: آلیوس ماکسیموس
مبارزه با روش‌های دیگر 1 - نگاشته شده در چهارشنبه ۲۹ تیر ۸۴ به قلم:: آلیوس ماکسیموس

نظرات شما:

آليوس عزيز!
نمی دانم چرا دنبالک اين نوشته،مسير آدرس هايی را که به مطلب لين داده اند نشان نمیدهد؟

نوشته شده توسط : حسن درويش پور در روز ۳ مرداد ۱۳۸۴، ۱۰:۳۲ بعدازظهر

سلام ... دستت درد نکند .. تمیز!!

نوشته شده توسط : آرمین گیله مرد در روز ۴ مرداد ۱۳۸۴، ۱۱:۳۲ بعدازظهر